| శతకములు | నరసింహ శతకము |
|
| సీ. |
గార్దభంబునకేల కస్తూరి తిలకంబు? - మర్కటంబునకేల మలయజంబు? శార్దూలమునకేల శర్కరాపూపంబు? - సూకరంబునకేల చూతఫలము? మార్జాలమునకేల మల్లెపువ్వులబంతి? - గుడ్లగూబకునేల కుండలములు? మహిషానికేల నిర్మలమైన వస్త్రముల్? - బకసంతతికినేల పంజరంబు? |
|
| తే. |
ద్రోహచింతనఁ జేసెడు దుర్జనులకు - మధురమైన నీ నామమంత్రమేల? భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
11 |
| సీ. |
పసరంబు పంజైనఁ బసులకాపరి తప్పు - ప్రజలు దుర్జనులైన ప్రభుని తప్పు భార్య గయ్యాళైనఁ బ్రాణనాథుని తప్పు - తనయుఁడు దుష్టైన తండ్రి తప్పు సైన్యంబు చెదరిన సైన్యనాథుని తప్పు - కూఁతురు చెడుగైన మాత తప్పు అశ్వంబు చెడుగైన నారోహకుని తప్పు - దంతి దుష్టైన మామంతు తప్పు |
|
| తే. |
ఇట్టి తప్పు లెరుంగక యిచ్చవచ్చి - నటుల మెలఁగుదు రిప్పుడీ యవని జనులు భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
12 |
| సీ. |
కోతికి జలతారుకుళ్లాయి యేటికి? - విరజాజి పూదండ విధవ కేల? ముక్కిడితొత్తుకు ముత్తెంపు నత్తేల? - నద్ద మేమిటికి జాత్యంధునకును? మాచకమ్మకు నేల మౌక్తికహారముల్? - క్రూరచిత్తునకు సద్గోష్ఠు లేల? ఱంకుఁబోతుకు నేల బింకంపు నిష్ఠలు? - వావి యేటికి దుష్టవర్తనునకు? |
|
| తే. |
మాట నిలుకడ సుంకరిమోటు కేల? - చెవిటివానికి సత్కథాశ్రవణ మేల? భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
13 |
| సీ. |
మాన్యంబులీయ సమర్థుఁ డొక్కఁడు లేఁడు - మాన్యముల్ చెఱుప సమర్థులంత యెండిన యూళ్ల గోఁడెఱిఁగింపఁ డెవ్వఁడుఁ - బండిన యూళ్లకుఁ బ్రభువులంత యితఁడు పేద యటంచు నెఱిఁగింపఁ డెవ్వఁడు - కలవారి సిరు లెన్నఁగలరు చాలఁ దనయాలి చేష్టల తప్పెన్నఁ డెవ్వఁడు - బెఱకాంత ఱంకెన్నఁ బెద్దలంత |
|
| తే. |
యిట్టి దుష్టుల కధికారమిచ్చినట్టి - ప్రభువు తప్పులటంచును బలుకవలెను భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
14 |
| సీ. |
తల్లిగర్భము నుండి ధనము తేఁ డెవ్వఁడు - వెళ్లిపోయెడినాఁడు వెంటరాదు లక్షాధికారైన లవణ మన్నమె కాని - మెఱుఁగు బంగారంబు మ్రింగఁబోఁడు విత్త మార్జనఁ జేసి విఱ్ఱవీఁగుటె కాని - కూడఁబెట్టిన సొమ్ము తోడరాదు పొందుగా మఱుఁగైన భూమిలోపలఁ బెట్టి - దానధర్మము లేక దాఁచి దాఁచి |
|
| తే. |
తుదకు దొంగల కిత్తురో దొరల కవునో - తేనె జుంటీఁగ లియ్యవా తెరువరులకు? భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
15 |
| సీ. |
లోకమం దెవఁడైన లోభి మానవుఁ డున్న - భిక్ష మర్థికిఁ జేతఁ బెట్టలేఁడు తాను బెట్టకయున్న తగవు పుట్టదుగాని - యొరులు పెట్టఁగఁ జూచి యోర్వలేఁడు దాత దగ్గఱఁ జేరి తన ముల్లె చెడినట్లు - జిహ్వతోఁ జాడీలు చెప్పుచుండు ఫలము విఘ్నంబైన బలు సంతసమునందు - మేలు కల్గినఁ జాల మిడుకుచుండు |
|
| తే. |
శ్రీరమానాథ! యిటువంటిక్రూరునకును - భిక్షకుల శత్రువని పేరు పెట్టవచ్చు భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
16 |
| సీ. |
తనువులోఁ బ్రాణముల్ తర్లిపొయ్యెడి వేళ - నీ స్వరూపమును ధ్యానించునతఁడు నిమిషమాత్రములోన నిన్నుఁ జేరును గాని - యమునిచేతికిఁ జిక్కి శ్రమలఁ బడఁడు పరమసంతోషాన భజనఁ జేసెడివారి - పుణ్య మేమనవచ్చు భోగిశయన మోక్షము నీ దాసముఖ్యుల కగుఁ గాని - నరక మెక్కడిదయ్య నళిననేత్ర |
|
| తే. |
కమలనాభ నీ మహిమలు గానలేని - తుచ్ఛులకు ముక్తి దొరకుట దుర్లభంబు భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
17 |
| సీ. |
నీలమేఘశ్యామ! నీవె తండ్రివి మాకు - కమలవాసిని మమ్ముఁగన్న తల్లి నీ భక్త వరులంత నిజమైన బాంధవుల్ - నీ కటాక్షము మా కనేక ధనము నీ కీర్తనలు మాకు లోక ప్రపంచంబు - నీ సహాయము మాకు నిత్యసుఖము నీ మంత్రమే మాకు నిష్కళంకపు విద్య - నీ పద ధ్యానంబు నిత్యజపము |
|
| తే. |
తోయజాతాక్ష! నీ పాదతులసిదళము - రోగముల కౌషధము బ్రహ్మరుద్ర వినుత భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
18 |
| సీ. |
బ్రతికినన్నాళ్లు నీభజన తప్పను గాని - మరణకాలమునందు మఱతునేమొ యావేళ యమదూతలాగ్రహంబున వచ్చి - ప్రాణముల్ పెకలించి పట్టునపుడు కఫ వాత పైత్యముల్ గప్పఁగా భ్రమచేతఁ - గంప ముద్భవమంది కష్టపడుచు నా జిహ్వతో నిన్ను నారాయణా యంచుఁ - బిలుతునో శ్రమచేతఁ బిలువలేనో |
|
| తే. |
నాఁటి కిప్పుడె చేతు నీనామ భజన - తలఁచెదను జెవి నిడవయ్య! ధైర్యముగను భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
19 |
| సీ. |
పాంచభౌతికము దుర్బలమైన కాయం బి - దెప్పుడో విడుచుట యెఱుకలేదు శతవర్షములదాఁక మితముఁ జెప్పిరి గాని - నమ్మరాదా మాట నెమ్మనమున బాల్యమందో మంచిప్రాయమందో లేక - ముదిమియందో లేక ముసలియందో యూరనో యడవినో యుదకమధ్యముననో - యెప్పుడో విడుచుట యే క్షణంబొ |
|
| తే. |
మరణమే నిశ్చయము బుద్ధిమంతుఁడైన - దేహమున్నంతలో మిమ్ముఁదెలియవలయు భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస! - దుష్టసంహార! నరసింహ దురితదూర! |
20 |