ఆంధ్రభారతి - శతకములు - వేంకటేశ శతకము

మాంధాతకొనిపోఁడు మహిచేరెడైనను, గొనిపోఁడు రారాజు కొలుచుగొన్ని నరుఁడు గొంపోవఁడు నవరత్న మొకటైన, శిబి కొనిపోఁడొక్క చిన్నమైనఁ గొనిపోఁడు ఖచరుండు గోవునొక్కటియైన, వస్త్రంబుగొనుచుఁ బోవఁడు యయాతి గుఱ్ఱమొక్కటినైనఁ గొనిపోఁడు నహుషుండు, గజముగొంపోవఁ డొక్కటిని సగరుఁ
డింక నేరికి సతములౌ నేల సిరులు, తా నొనర్చిన ధర్మంబె దక్కుఁ గాక కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	41
సుఖదుఃఖములఁ నుబ్బు స్రుక్కులఁ బొరయక, వనధికైవడినుండు వాఁడు యోగి పంచేద్రియముల పాల్పడి చలియింపక, గగనంబువలెనుండు ఘనుఁడు యోగి యజ్ఞాన రహితుఁ డై యంధకారముఁ బాసి, యాదిత్యువలెనుండు నతఁడు యోగి పరిపూర్ణుఁ డై యుండి భావింపఁ జోద్యమై, పవనునివలెనుండు బలుఁడు యోగి
బహువిధంబుల నీపాద భక్తిగలిగి, నెదరకుండిన యతఁడెపో సిద్ధ యోగి కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	42
అత్యలసత యెందు నంటనీయఁడు శీలి, గుణములన్నిటిఁ బాపు గోపబుద్ధి పిసిడితనం బది పిమ్మటఁ దిట్టించు, గడు నహంకారంబు కష్టపఱుచు ముదిమియెవ్వరికైన ముందుదోపగఁ నీదు, బాల్య ముద్దండతఁ బ్రబలజేయుఁ ధనకాంక్ష మిక్కిలిదయతోడఁ బెడఁబాపుఁ, జలము కార్యవిచారసరణిఁ జెఱుచు
ఘనులుదలపోసి యిటువంటి గతులుమాని, బ్రతుకుదురు దాము సన్మార్గ పదమునందు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	43
తగిలి తాఁ జేసినధర్మంబు తలగాఁచు, దైవంబు గొలిచినఁ దన్నుమనుచు జితకామునితపంబు శీఘ్రమె ఫలియించు, సత్యమెక్కడనైన జయముఁ జూపు బ్రియవాక్యమందఱఁ బెనచిచుట్టము సేయు, మరితన్నుఁ బొగడించు మంచితనము కడిగండమణఁగించుఁ గలితాన్నదానంబు, జపము పాతకముల సడలఁ జేయు
నెఱిఁగి నడచిన సిద్ధించునిహముఁ బరము, సులభమిన్నింట నినుగొల్చు సుజనులకును కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	44
బహుపుణ్యుఁ డగువానిబ్రదుకది మంచిది, మనసు గెల్చినవాని మహిమమేలు జ్ఞానంబు గలవాని జన్మము సఫలంబు, తప్పుఁజెప్పని వాని తగవు లెస్స సమబుద్ధి గలవాని చరితంబు సమ్మతి, యుపమరి యగువాని యునికి బాగు వావి గల్గినవాని వర్తన శుభమిచ్చు, మే లెఱింగిన మెచ్చు మెచ్చు
భువికినిటువంటి మనుజుండు భూషణంబు, గలుగునీకృప నీరీతి ఘనులకెపుడు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	45
చాడికాఁడగువాఁడు నటలెల్లబోధించు, నందున కొరులపై నలుగవలదు పాతకుండగువాఁడు పరులను దూషించు, వెఱ్ఱియై తానవి వినఁగ వలదు వెడదొంగయగువాఁడు విత్తంబు లీవచ్చు, బ్రమసి యాసల నివి పట్టఁ దగదు మాయావియగువాఁడు మందు మంత్రము నేర్పు, మఱచి తప్పియు నవి మరగవలదు
కర్తయగువాఁడు కపటుల గతులు దెలిసి, యేమఱక రాజ్యమెప్పుడు నేలవలయు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	46
మోపరియెంతైన మోవ వేసారఁడు, సొరది నాదాయమే చూచుఁ గాని మహిగృహస్థుం డలమటలకు నోడఁడు, సొలవ కేపనికైనఁ జొచ్చుఁ గాని కాలరినరుఁడు సుఖంబులఁ గోరఁడు, పరువుచే మే నలవఱుచుఁ గాని యటమటీఁ డెప్పుడు నల్పులఁ దెగితీయు, నుసరాన దిద్దక జుణుఁగుఁ గాని
కడఁగి వీరల కీయోజఁ గర్మవశము, కర్మములు నిన్నుఁ గొలిచినఁ గాని తెగవు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	47
ఒకఁడు దాఁచినయర్థ మొక్కండు భుజియించు, నొకసతిమగఁడు వేఱొకతె కగును గాయంబు నిలువదు కడుబ్రహ్మకైనను, జాయగొన్నాళ్ళది జవ్వనంబు చదివినచదువులు సరి శరీరముతోనె, తలఁపులు మఱచినందనుక నుండుఁ గులముదారిద్ర్యంబు గొంచెంబుగాఁ జేయు, వలపు వేసట యైన వదలివిఱుగు
నేలబ్రమయంగ నెవ్వరికేది నిజము చెలఁగి, మిముఁ గొల్చు వారిది చెడనిపదవి కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	48
శత్రులమాటలు సతమని నమ్మక, కాంతలకును గుట్టుఁ గాననీక సమయమ్ముగాండ్రకుఁ జనవు చెల్లింపక, తోడుఁబోతుల నిల్లు ద్రొక్కనీక ఘనతరద్రోహిఁ గొల్వునకు రానీయక, మొదలువంచకునకు మొగముగాక పిఱికిఁ బోట్లాటకుఁ బెనపెట్టి కొనితేక, దొరయని హీనునితోడ నగక
వదల కెచ్చరి యుండెడువాఁడు రాజు, జగతి వర్ధిల్లునట్టి విచారపరుఁడు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	49
మానంబె యెక్కుడు మఱియుఁ బ్రాణముకంటెఁ, దనకీర్తియెక్కుడు ధనముకంటె సాహసం బెక్కుడు సాముసేయుటకంటెఁ, బంత మెక్కుడు ప్రతాపంబుకంటె నిలలో నుదారత్వ మెక్కుడు సిరికంటె, బీర మెక్కుడు తనబిరుదు కంటె సమరంబె యెక్కుడు సంధిమాటలకంటె, ధైర్య మెక్కుడు దొరతనముకంటె
వెలయనిటువంటి గుణముల వీరవరుఁడు, కలఁడు వేయింటి కొక్కడు కడమలేఁడు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	50